छाला प्रत्यारोपण पोलेका बिरामीलाई वरदान
गर्मीयाममा देशका विभिन्न भागमा आगलागीका घटना घट्ने गर्छन् जसका कारण जलेर मानिसको मृत्युसम्म हुन्छ । मृत्यु नै नभए पनि धेरै मानिस आगोको चपेटामा परेर विभिन्न अंगसमेत गुमाउन पुग्छन् । कतिको भित्री अंगमा असर नपुगे पनि छाला जल्न पुग्छ ।
छाला एकदमै संवेदनशील अंग हो र यसलाई सुन्दरताको प्रतीकको रूपमा समेत लिइन्छ । नेपाल सरकारको तथ्याङ्कअनुसार बर्सेनि पाँच हजार ६०० मानिस आगोले पोलेर अस्पताल पुग्ने गर्छन् । आगोले पोलेर गम्भीर अवस्थामा पुग्दा पनि अस्पताल नगई धामी झाँक्रीकहाँ उपचार गराउने वा बेवास्ता गरी अपांग भएर बाँचिरहेका अझ धेरै हुनसक्ने अनुमान छ ।

छाला प्रत्यारोपण के हो ?
आगोले जलेर हानि गरेको छ भने त्यस्तो जलेको भागमा छाला प्रत्यारोपण गर्न सकिन्छ भन्ने धेरैलाई जानकारी नहुन सक्छ । काठमाडौंको कीर्तिपुरस्थित कीर्तिपुर अस्पतालले लामो समयदेखि छाला प्रत्यारोपण सेवा दिँदै आएको छ । सतही पोलाइ आफैँ निको हुने भए पनि गहिरो गरी पोलेको भए शल्यक्रियाद्वारा जलेको छाला निकाली त्यो भागमा बिरामीको आफ्नै शरीरको अर्को भागबाट छाला निकालेर प्रत्यारोपण गर्न सकिन्छ । यसो नगरिए संक्रमण भई बिरामीको मृत्यु पनि हुन सक्छ ।
शरीरको चालिस प्रतिशत भन्दा धेरै भाग जलेको छ भने बिरामीको शरीरको छालाले जलेको भागलाई पुर्न नपुग्ने हुन्छ । यस्तो अवस्थामा आफन्तले छाला दान गरेमा बिरामीलाई बचाउन सकिन्छ । नेपालको कानुनअनुसार बिरामीको नातेदारबाट मात्र छाला लिन सकिन्छ । तर ज्युँदो मानिसको शरीरबाट छाला निकाल्दा भएको घाउ पाक्ने, पोल्ने, क्यान्सरसम्म भई ज्यानै जानसक्ने खतरा पनि हुन्छ । आगोले पोलेको बिरामीको ज्यान बचाउन अरु केही विकल्प नभेटिएको अवस्थामा मात्र आफन्तबाट छाला लिन उपयुक्त मानिन्छ ।
शरीरको एक तिहाइभन्दा बढी भाग गहिरो पोलेमा बिरामीको आफ्नो छालाले पोलेको भागलाई छोप्न पुग्दैन । यस्तो अवस्थामा अर्को व्यक्तिको छाला प्रत्यारोपण गर्नु सबैभन्दा उत्तम उपाय हो । त्यसैले छाला पोलेको मानिसको जीवन रक्षाका लागि छाला दान गर्न आवश्यक हुन्छ । आँखा दान गरेजस्तै कुनै पनि व्यक्तिको मृत्यु पछिको ६ घण्टाभित्र वा शव फ्रिजमा राखेको अवस्थामा चौबीस घण्टाभित्र छाला दान गर्न सकिन्छ । छालालाई विभिन्न जाँचपछि औषधिमा राखेर न्युन तापक्रममा पाँच वर्षसम्म भण्डारण गरेर राख्न पनि सकिने चिकित्सकहरू बताउँछन् ।
पोलेकोे घाउमा आवश्यकताअनुसार छाला प्रत्यारोपण गरी बिरामीको जीवन बचाउन सकिन्छ । यसरी दान गरिएको छाला अरुलाई दिन मिल्ने मात्र होइन अरुले दान गरेको छालाले हाम्रो पनि ज्यान जोगाउन सक्छ ।
कस्तो व्यक्तिले छाला दान गर्न मिल्दैन ?
–१६ वर्ष मुनिका बालबालिका ।
–एचआईभी एड्स र हेपाटाइटिस बी, सी भएका ।
–छालाको रोग भएका बिरामी ।
–कुनै पनि संक्रमण भएर मृत्यु भएको ।
–कमलपित्त भएर मृत्यु भएको ।

शरीरको कुन भागबाट छाला दान गर्न सकिन्छ ?
दाता र दाताका परिवारको सहमतिअनुुसार छाला निकालिन्छ । नेपालमा अहिलेसम्म करिब दुई सय जनाले आफ्नो छाला दान गरेका छन् । एक जनाले मात्र त्यसरी दान गरिएको छाला लिएका छन् ।
सामान्यतयः दुवै तिघ्रा, पिँडुला र ढाडबाट छाला दान गर्न सकिन्छ । आलुको बोक्रा जत्तिकै पातलो छाला निकालिने र रक्तश्राव नहुने हुँदा यसबाट कुरुपता हुँदैन । छाला निकालेपछि घाउमा पट्टी लगाइन्छ । छाला दान गर्नका लागि सम्पर्क गरिएको अस्पतालको टोली घरमै आई छाला निकाल्छ । छाला निकाल्ने प्रक्रिया करिब ४५ मिनेट जतिको हुन्छ ।
मानिसको मृत्युपछि परिवारले अस्पताललाई सम्पर्क गरेको खण्डमा मृत शरीरबाट छाला निकाली सञ्चय गर्न सकिन्छ । तर हाल नेपालमा आगोले पोलेको बिरामीको चापले गर्दा सञ्चय गरेर राख्ने अवस्था नरहेको डाक्टर शंकरमान राईले बताए । नेपालभरि नै विभिन्न अस्पतालमा छाला प्रत्यारोपण गरिने भए पनि धेरैजसो अस्पतालमा पर्याप्त उपकरण र पूर्वाधार अभावमा बिरामीले सेवा लिन सकेका छैनन् ।
कीर्तिपुर अस्पतालमा छाला प्रत्यारोपण सेवा सञ्चालन गर्दै आएको फेक्ट नेपालको रिसर्च इन्टरनेसनल सर्जिकल आउटरिच कार्यक्रमले सन् २००४ देखि बर्र्सेेनि पोलेर अपांग भएका ६ सय भन्दा बढीको शल्यक्रिया गरेर पुनः सबलांग बनाई समाजमा पुनःस्थापना गर्दै आएको छ । आगोले पोलेको तत्काल उपचारका लागि सन् २०१३ देखि ५० शय्याको नेपाल क्लेफ्ट एण्ड बर्न सेन्टर सञ्चालनमा ल्याइएको छ । सेन्टरमा अहिलेसम्म १४ जनाले छाला दान गरिसकेका छन् ।
हेल्थ टिभी अनलाइन संवाददाता बालुराम जोशीले : प्रा.डा. शंकरमान राईसँग गरेको कुराकानीमा आधारित ।








Pledges to Curb Antimicrobial Resistance Must Urgently Translate into Action
वरिष्ठ युरोलोजिष्ट डा सञ्जय खड्गीलाई अन्तराष्ट्रिय अवार्ड
साहित्यकार मोतीशोभाका पाँच कृति एकैसाथ विमोचित
आत्महत्यासम्बन्धी जिम्मेवार रिपोर्टिङका लागि सञ्चारकर्मीलाई अभिमुखीकरण
बुढ्यौलीमा पनि अधिकार र सम्मानको खाँचो